Back

ⓘ Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns



Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns
                                     

ⓘ Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns

Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns is n multidissiplinêre organisasie wat hom beywer vir die bevordering van wetenskap, tegnologie en kunste in Afrikaans, asook die bevordering van die gebruik en gehalte van Afrikaans. Die Hertzogprys word jaarliks vir n hoogstaande letterkundige werk toegeken.

                                     

1. Ontstaan

Die inisiatief vir die stigting van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns het gekom van genl. J.B.M. Hertzog. Hertzog was n besonder groot kampvegter vir die Nederlands-Afrikaanse taal. Hy het voorgestel dat een lichaam in t leven worde geroepen ter bevordering van de Hollandse taal en letteren in Zuid-Afrika ". Op 2 Julie 1909, terwyl die Nasionale Konvensie in Bloemfontein onderweg was, kom die eerste 30 lede van die liggaam byeen om die Zuid-Afrikaanse Akademie voor Taal, Letteren en Kunst te stig. Die doel van die akademie was: De handhaving en bevordering van de Hollandse Taal en Letteren, en van de Zuid-Afrikaanse Geschiedenis, Oudheidkunde en Kunst ", met n byvoeging: Onder t Hollands wordt verstaan: beide taalvormen gebruiklijk in Zuid-Afrika ". Die primêre doel van die Akademie was aanvanklik om Nederlands, maar ook Afrikaans te bevorder. Die naam van die Akademie is in 1942 gewysig na die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns toe n nuwe fakulteit natuurwetenskap en tegniek geskep is.

                                     

2. Werksaamhede

Sedertdien was dit verantwoordelik vir die totstandkoming van onder meer die Stigting Simon van der Stel en die Afrika-instituut. Voorts beywer die Akademie hom daarvoor om belangstelling in die Suid-Afrikaanse geskiedenis, oudhede, kuns en Afrikaanse taal en letterkunde te bevorder. Die Akademie het deur die jare bekend geword weens die gereelde toekenning van literêre pryse waarvan die Hertzogprys die bekendste is, en ander prestigepryse soos die N.P. van Wyk Louw-medalje.

Die Taalkommissie van die S.A. Akademie is belas met die taak om gesaghebbende uitsprake oor Afrikaans te lewer. In die begin het die vaslegging van n uniforme spelling vir Afrikaans byna al die kommissie se tyd in beslag geneem, maar mettertyd het hy al hoe meer terreine van die taalgebruik betree. Die kommissie se werkswyse deur die jare het daartoe aanleiding gegee dat sy spelreels allerwee as gesaghebbend aanvaar word. Sy besluite word van tyd tot tyd in die Afrikaanse woordelys en spelreels gepubliseer. Die agtste uitgawe was in 1991, die negende in 2002 en die tiende in 2009.

                                     

3. Voorsitters

  • Dr. C van der Merwe Brink 1975–1977
  • Prof. G. Cronjé 1969–1971
  • Prof. W.T. Claassen 1993–1995
  • Dr. W. van Zyl de Villiers 2009–2011
  • Prof. F.C. Fensham 1981–1983
  • Prof. F.P. Retief 1995–1997
  • Prof. W.J. Pienaar 2014-2017
  • Prof. Anne-Marie Beukes 2019-
  • Prof. J.A. Heyns 1985–1987
  • Prof. P.F.D. Weiss 1961–1963
  • Prof. Elize Botha 1989–1991 Eerste vroulike voorsitter
  • Dr. J.K. Marais 1946–1949
  • Prof. Adriaan Moorrees 1917–1922
  • Dr. S.H. Pellissier 1939–1946
  • Pres. M.T. Steyn 1909–1916
  • Prof. S.P.E. Boshoff 1949–1950
  • Dr. T.E.W. Schumann 1952–1955
  • Prof. Gerhard J. Beukes 1973–1975
  • Prof. D.F. Malherbe 1932–1934
  • Dr. R.R. Arndt 1987–1989
  • Prof. P.J. Nienaber 1965–1967
  • Prof. H.P. van Coller 2005–2009
  • Sen. F.S. Malan 1927–1930
  • Dr. L. Alberts 1991–1993
  • Dr. F.V. Engelenburg 1930–1932
  • Prof. F.E.J. Malherbe 1955–1958
  • Dr. S. Meiring Naudé 1967–1969
  • Dr. E.G. Jansen 1937–1938
  • Prof. T. Erasmus 2001–2005
  • Dr. A.J.A. Roux 1963–1965
  • Dr. C.F. Garbers 1983–1985
  • Prof. T.H. le Roux 1950–1952
  • Prof. H.L. de Waal 1971–1973
  • Dr. F.V. Engelenburg 1923–1925
  • Dr. F.J. de Villiers 1958–1961
  • Prof. H.W. Snyman 1979–1981
  • Prof. A.P. Grové 1977–1979
  • Prof. D.F. Malherbe 1925–1927
  • Prof. L.M. Brümmer 1997–1999
  • Prof. Irma Eloff 2017-2019
  • Sen. F.S. Malan 1936-1936
  • Prof. P.H. Kapp 1999–2001
  • Prof. W.A.M. Carstens 2011–2014


                                     

4. Erelede

Erelidmaatskap van die Akademie word as ’n besonder hoe eer beskou, alhoewel dit met geen prys of penning gepaardgaan nie. ’n Persoon word tot erelid van die Akademie benoem ter erkenning van buitengewone dienste aan Suid-Afrika, aan die Afrikaanse taal, of aan die Akademie in die besonder.

  • 1918 – D.F. du Toit
  • 1984 – Prof. Gerhard J. Beukes; prof. P.J. Nienaber; staatspres. Marais Viljoen
  • 1947 – Prof. G. Besselaar; mnr. N.C. Havenga; dr. F.E.T. Krause
  • 1960 – Staatspres. C.R. Swart
  • 2006 – Prof. A.J. Brink; prof. A.H. van Wyk
  • 1981 – Prof. G. Cronjé; prof. C.H. Rautenbach; prof. H.B. Thom
  • 1951 – Jochem van Bruggen
  • 1938 – Prof. J.W. Pont
  • 1953 – Dr. E.G. Jansen; dr. D.F. Malan; dr. M.E. Rothmann
  • 1927 – Dr. J.D. Kestell; prof. Adriaan Moorrees
  • 1963 – Prof. S.P.E. Boshoff; mnr. I.M. Lombard; N.P. van Wyk Louw; prof. D.F. Malherbe; prof. D.F. du T. Malherbe; dr. T.E.W. Schumann
  • 1971 – Prof. G.S. Nienaber; prof. H.G. Stoker
  • 1995 – Prof. P.W. Hoek; mev. A.M. Hofmeyr
  • 1969 – Prof. G. Dekker; prof. C.G.S. de Villiers; dr. A.L. Geyser; prof. T.J. Haarhoff; dr. L.W. Hiemstra; dr. J.E. Holloway; mev. M.M. Jansen; dr. A.D. Keet; prof. F.E.J. Malherbe; dr. H.O. Mönnig; dr. H.J. van Eck
  • 2008 – Dr. R.R. Arndt; prof. T.T. Cloete; prof. S. Grové; prof. P. Smit
  • 1974 – Dr. C.F. Krige
  • 1973 – Prof. M.S.B. Kritzinger; dr. Theo Wassenaar
  • 1988 – Dr. W.L. Grant
  • 2007 – Dr. Bettie Cilliers-Barnard; prof. G.J. Gerwel; prof. P.H. Kapp; dr. F.A. Sonn
  • 1989 – Hoofregter P.J. Rabie
  • 2014 – Prof. Theuns Erasmus
  • 1921 – G.J. Malherbe
  • 1987 – Staatspres. P.W. Botha; regter V.G. Hiemstra; prof. H.W. Snyman
  • 1993 – Prof. H.P. van der Schijff
  • 1935 – Prof. D.C. Hesseling; J.S.M. Rabie
  • 1957 – Gerard Moerdyk, J.H. Pierneef
  • 2002 – Mev. Mimi Coertse
  • 1955 – Adv. J.G. Strijdom
  • 1942 – G.S. Preller
  • 1962 – Prof. M.R. Breyne; sen. Jan de Klerk; dr. T.E. Dönges
  • 2001 – Dr. Louw Alberts; dr. A.E. Rupert
  • 1959 – J.G.H. Bosman; prof. B.B. Keet; Maggie Laubser; dr. H.F. Verwoerd
  • 1970 – Dr. S.J. du Toit
  • 1965 – Dr. F.J. de Villiers; F.H. Odendaal; dr. S. Henri Pellissier
  • 1980 – Dr. P.J. Meyer
  • 1941 – Prof. J.D. du Toit; prof. A. Francken; genl. J.B.M. Hertzog; sen. F.S. Malan; Anton van Wouw
  • 1983 – Prof. W. Kempen; prof. D.J. Opperman; prof. M. Versfeld
  • 1996 – Prof. E.P. Groenewald; prof. A.P. Grové; dr. D.G. Roos
  • 2020 – Prof. Jacques van der Elst
  • 2015 – Prof. J.C. Steyn
  • 1956 – Dr. Hans Vedder
  • 1917 – Prof. P.J.G. de Vos; C.P. Hoogenhout
  • 1968 – Staatspres. J.J. Fouché; dr. Jan van den Berg
  • 2004 – Prof. Elize Botha
  • 1994 – Mev. Audrey Blignault de Villiers
  • 1975 – Dr. N. Diederichs
  • 1909 – Pres. F.W. Reitz
  • 1977 – Dr. S. Meiring Naudé
  • 1972 – Prof. J. du P. Scholtz
  • 1966 – Dr. F.C.L. Bosman; adv. B.J. Vorster
  • 2009 – Oudpres. F.W. de Klerk; oudpres. N.R. Mandela; hoogeerwaarde Desmond Tutu
  • 2016 – Prof. Adam Small
  • 1922 – M.J. Stucki; G.R. von Wielligh
  • 1919 – J.E.A. Volschenk
  • 1931 – Dr. W.J. Leyds
  • 1978 – Dr. A.J.A. Roux; dr. R.L. Straszacker
  • 1930 – Jan F.E. Celliers
  • 1991 – Prof. P.J. Cillié; Elisabeth Eybers; prof. Ernst van Heerden
  • 2003 – Dr. C.F. Garbers; prof. Réna Pretorius
  • 1961 – Prof. T.H. le Roux; sen. C.A. van Niekerk
  • 1912 – Prof. J.I. Marais
                                     

5.1. Toekennings Pryse

  • C.L. Engelbrechtprys
  • FARMOVS-prys vir Farmakologie en Geneesmiddelontwikkeling
  • Hertzogprys
  • Protea Boekhuisprys vir die beste Geskiedenisverhandeling
  • Totiusprys vir Teologie en die studie van die grondtale van die Bybel
  • Douw Greeffprys
  • Esther Greeffprys
  • D.F. du Toit-Malherbeprys vir Genealogiese Navorsing
  • SA Akademieprys vir Vertaalde Werk
  • C.J. Langenhovenprys vir Taalwetenskap
  • Toon van den Heeverprys vir Regswetenskap
  • Olive Schreinerprys vir Engelse Letterkunde
  • Huberte Rupertprys vir Klassieke Musiek
  • Stalspryse
  • Elsabe Steenbergprys vir Vertaalde Kinder- en Jeugliteratuur in Afrikaans
  • Samuel Edward Mqhayiprys
  • Louis Hiemstraprys vir Niefiksie
  • Poortkompetisie PUK-Kanselierstrustprys
  • Poortprys
  • Gustav Prellerprys vir Literatuurwetenskap en Letterkundige Kritiek
  • Eugène Maraisprys
  • Alba Bouwerprys vir Kinderliteratuur
  • Havengapryse
  • Scheepersprys vir Jeugliteratuur
  • Albert Stratingprys vir Voorkomende Geneeskunde
                                     

5.2. Toekennings Medaljes

  • Ds. Pieter van Drimmelenmedalje
  • Transnetmedalje
  • D.F. Malanmedalje
  • M.T. Steynmedalje vir Natuurwetenskaplike en Tegniese Prestasie
  • N.P. van Wyk Louwmedalje
  • Frans du Toitmedalje vir Bedryfsleiding
  • Christo Wiesemedalje vir ’n Opkomende Entrepreneur
  • Elizabeth C. Steijnmedalje
  • Senior Kaptein Scottmedalje
  • Junior Kaptein Scottmedalje
  • Goue Akademiemedalje vir Natuurwetenskaplike en Tegniese Prestasie
  • Markus Viljoenmedalje vir Joernalistieke Prestasie
  • Tienie Hollowaymedalje vir Kleuterliteratuur
                                     

5.3. Toekennings Erepennings

  • Erepenning vir Wetenskaplike Vakbevordering
  • Erepenning van die Akademie
  • Erepenning vir Afrikaanse Televisiedramas en Erepenning vir Afrikaanse Dokumentêre Televisieprogramme
  • Erepenning van die Fakulteit Natuurwetenskap en Tegnologie
  • Erepenning vir Afrikaanse Radiohoorspele en Erepenning vir Afrikaanse Radiohoorbeelde
                                     

6. Bronne

  • Kapp, Pieter P.H. Draer van n droom: Die geskiedenis van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns 1909–2009, Hemel & See Boeke, Hermanus, 2009
  • Schirmer, Peter. Die beknopte geïllustreerde ensiklopedie van Suid-Afrika, Sentrale Nuusagentskap Edms. Bpk., Johannesburg, 1981
  • Combrink, Johan en Spies, Johan. Sakboek van regte Afrikaans, Tafelberg, Kaapstad, 1994
Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →